Từ thay đổi "diện mạo" hướng đến thay đổi "căn bản" nông thôn 
Tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn liền với Chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) luôn là định hướng chung và có tính nguyên tắc mà Tỉnh ủy đặt ra. Bởi, đi đôi với việc “phát triển nền nông nghiệp toàn diện, hiện đại và bền vững”, các xã đạt các tiêu chuẩn xã NTM sẽ mang lại sự thay đổi căn bản bộ mặt nông thôn - nơi đa phần dân số là nông dân sống chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp. Mục tiêu đạt 94% số xã đạt chuẩn NTM vào năm 2020 cho ta hình dung ra đời sống người dân khu vực nông thôn ra sao khi đạt được kế hoạch này.   
Lãnh đạo huyện Đơn Dương đón nhận Quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận huyện đạt chuẩn NTM. Ảnh: X.Trung
Lãnh đạo huyện Đơn Dương đón nhận Quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận
huyện đạt chuẩn NTM. Ảnh: X.Trung

Ấn tượng hơn 33.550 tỷ 
 
Hơn 6 năm triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng NTM, chỉ hơn việc thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm của địa phương trong khoảng thời gian ngắn, song đủ để nhận ra những kết quả quan trọng mà Lâm Đồng đã đạt được. Cũng cần nói thêm, đối với Lâm Đồng, một tỉnh mà khu vực nông nghiệp chiếm gần 49% trong cơ cấu kinh tế, thì thành tựu ấy có ý nghĩa rất lớn đối với khu vực nông nghiệp, nông thôn và nông dân - nơi có hơn 70% dân số sinh sống. Chính vì vậy, quá trình thực hiện Chương trình xây dựng NTM không nằm ngoài mục tiêu làm thay đổi “diện mạo” nông thôn, tiến tới thay đổi “căn bản” từ kinh tế, văn hóa, môi trường sống khi đa số các xã đều đạt chuẩn 19 tiêu chí NTM.
 
Theo số liệu tổng hợp của Ban chỉ đạo Chương trình xây dựng NTM Lâm Đồng, tính đến cuối năm 2015, Lâm Đồng đã huy động 33.581 tỷ đồng đầu tư vào xây dựng NTM. Và chỉ riêng trong 6 tháng năm 2016 đã huy động được gần 3.000 tỷ đồng. Điều đáng nói ở đây, qua phân tích nguồn vốn được huy động để xây dựng NTM, nguồn vốn ngân sách chiếm tỷ lệ không cao. Cụ thể đó là, trong tổng nguồn vốn mà tỉnh huy động đầu tư vào Chương trình xây dựng NTM tính đến cuối năm 2015 thì nguồn vốn ngân sách chiếm 10,66%, kế đến là vốn đầu tư doanh nghiệp 13,74%, vốn do người dân đóng góp chiếm 27,23% và vốn từ các tổ chức tín dụng chiếm tới 48,37%. Với tỷ lệ đóng góp chiếm trên 27%, tương đương khoảng gần 9.000 tỷ đồng được người dân đóng góp vào công cuộc xây dựng NTM trong tổng nguồn đã thực hiện đầu tư quả là con số không nhỏ. Kết quả xây dựng NTM đến nay, ngoài huyện đạt chuẩn NTM Đơn Dương, hai thành phố là Đà Lạt và Bảo Lộc đã hoàn thành chương trình này và toàn tỉnh có 52 xã đạt chuẩn xã NTM, chiếm 44,4% số xã thuộc các địa phương trong tỉnh, bình quân các xã đạt khoảng 16 tiêu chí NTM vào cuối năm 2016. Qua đó cho thấy Chương trình xây dựng NTM của Lâm Đồng đạt những kết quả quan trọng, đặc biệt được đông đảo người dân ủng hộ, chung tay góp sức dựng xây mà biểu hiện rõ nhất từ sự đóng góp trong dân.
 
Hướng đến 94% xã NTM
 
Tuy đạt được kết quả kể trên, nhưng trong quá trình triển khai thực hiện vẫn còn bộc lộ những hạn chế. Có thể nhận diện đó là: Chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp hàng hóa và ứng dụng công nghệ cao; việc phát triển các hình thức sản xuất, mối liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ nông sản gặp nhiều khó khăn; môi trường nông thôn chưa được xử lý tốt còn ảnh hưởng đến sức khỏe người dân; nguồn vốn đầu tư từ ngân sách còn hạn chế.
 
Theo kế hoạch xây dựng NTM đến năm 2020 mà Ban chỉ đạo Chương trình xây dựng NTM Lâm Đồng vạch ra với mục tiêu “nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân” và “xây dựng xã hội nông thôn dân chủ, bình đẳng, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc”. Cụ thể, phấn đấu có ít nhất 110/117 xã đạt chuẩn NTM, chiếm tỷ lệ 94% tổng số xã của tỉnh và có từ 6 huyện trở lên đạt chuẩn huyện NTM. Khi đó giá trị sản xuất nông nghiệp trên một đơn vị diện tích đạt 170 triệu đồng/ha/năm, thu nhập bình quân đầu người đạt từ 73 - 75 triệu đồng. Đồng thời, giảm từ 1,5 - 2% hộ nghèo/năm, riêng vùng đồng bào dân tộc thiểu số giảm từ 2 - 3% và tỷ lệ dân số nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh trên 90%, sử dụng nước sạch đạt 45%. 
 
Để thực hiện mục tiêu trên, Lâm Đồng đề ra kế hoạch thực hiện 11 nội dung thành phần bao gồm từ việc quy hoạch, phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội, phát triển sản xuất… cho đến giảm nghèo đi đôi với bảo đảm an sinh xã hội, phát triển giáo dục, y tế, nâng cao đời sống văn hóa và đảm bảo môi trường nông thôn… Cùng với việc xác định tỷ lệ cơ cấu nguồn vốn huy động xây dựng NTM, trong đó vốn trực tiếp thực hiện chương trình chiếm khoảng 24%, vốn lồng ghép 6%, vốn tín dụng ưu đãi 45%, vốn từ doanh nghiệp và hợp tác xã 15%, tỷ lệ vốn huy động dân đóng góp khoảng 10%. Nhìn vào cơ cấu nguồn vốn có thể thấy điểm khác biệt trên lộ trình xây dựng NTM giai đoạn tới, đó là nguồn vốn ngân sách Trung ương và địa phương gia tăng đáng kể. Nếu giai đoạn trước chỉ chiếm trên 10% thì từ nay đến năm 2020 được xác lập lên tới 30% trong tổng mức vốn và cơ cấu nguồn lực đầu tư, đồng nghĩa với việc ngân sách nhà nước ưu tiên hơn đầu tư vào xây dựng NTM. Qua đó, đề ra 8 giải pháp để thực hiện mục tiêu kỳ vọng xây dựng NTM, tập trung trên các mặt: Tuyên tuyền, cụ thể cơ chế chính sách, huy động nguồn lực; phân bổ và giám sát nguồn vốn đầu tư, cơ chế hỗ trợ từ nguồn vốn ngân sách… và kể cả hợp tác quốc tế trong xây dựng NTM.
 
Nếu đạt được các mục tiêu xây dựng NTM đến năm 2020 mà tỉnh đặt ra sẽ làm thay đổi căn bản đời sống nông thôn theo hướng phát triển bền vững.  
 
XUÂN TRUNG