Chuyện kể về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh “Lộc bất tận hưởng” 

Theo sự phân công của Chi bộ Thanh tra về thực hiện Thông báo số 127-TB/ĐUCS ngày 31/12/2013 của Đảng ủy cơ sở về việc thực hiện các nội dung sinh hoạt chính trị đầu tuần. Tôi xin gởi đến toàn thể CBCC mẫu chuyện Lộc bất tận hưởng. Câu chuyện được “Trích trong “120 chuyện kể về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”. Câu chuyện có nội dung như sau:

             Mỗi người dân Việt Nam khi nhắc đến Bác Hồ kính yêu không ai không khâm phục đức tính giản dị của Người. Đức tính giản dị ở Bác luôn là tấm gương sáng để cho mỗi chúng ta học tập và noi theo. Trước hết Bác giản dị trong đời sống sinh hoạt không chỉ trong những năm tháng khó khăn mà ngay khi đã là một vị Chủ tịch nước. Một tác giả nước ngoài đã viết: Cuộc sống giản dị của Chủ tịch Hồ Chí Minh và sự gần gũi với nhân dân là đặc trưng cho tình yêu đối với đất nước của một Con Người đã trở thành huyền thoại ngay trong cả cuộc sống đời thường của mình. Một trong những yếu tố góp phần làm nên huyền thoại ấy bắt đầu từ điều vô cùng đơn giản của những người bình thường nhất, đó là những bữa ăn của vị Chủ tịch nước.

Trong những năm tháng kháng chiến gian khổ trên Chiến khu Việt Bắc, Bác vẫn cùng ăn chung với các chiến sỹ, cán bộ sống cùng, không hề phân biệt. Mặc dù bữa cơm lúc này chủ yếu là măng, rau, cao cấp nhất là thịt chim, sóc săn bắn hoặc đánh bẫy được đem kho mặn với muối để Bác ăn dần, thi thoảng kiếm được con gà bồi dưỡng riêng cho Bác thì Người nói lộc bất tận hưởng rồi đem chia đều cho mọi người. Món ăn chủ lực của Bác và anh em vẫn là món thịt Việt Minh gồm: 1kg thịt + 1kg muối + 1/2 kg ớt xào lên cho vào ống, đi đến đâu dùng cũng tiện. Khi tăng gia, chăn nuôi được nhiều, anh em xin ý kiến, Bác đồng ý cho bỏ món thịt Việt Minh.

Kháng chiến chống Pháp thành công, Bác về ở tại Thủ đô Hà nội, trong ngôi nhà của người thợ điện (gọi là Nhà 54). Dù là Chủ tịch nước nhưng bữa ăn hàng ngày của Người vẫn không cầu kỳ, không cao lương mỹ vị, trên mâm cơm của Người thường có bát canh nước, một món xào hoặc thịt luộc, cá quả hoặc cá bống kho gừng và không thể thiếu hương vị miền quê cà kho tương hoặc dầm đường ớt… bữa nào Bác cũng ăn đúng hai bát. Mỗi khi xong bữa, Người lại tự tay xếp bát đĩa gọn ghẽ để bớt phần công việc cho các đồng chí phục vụ.

Có lần, đồng chí phục vụ đưa lên đĩa cá anh vũ, một loại cá quý thường chỉ có ở ngã ba sông Bạch Hạc (Việt Trì). Bác bảo: “Cá ngon quá, thế mà chú Tô (Thủ tướng Phạm Văn Đồng) lại đi vắng! Thôi, các chú để đến chiều đồng chí Tô về cùng thưởng thức”. Thấy Bác khen, anh em gửi tiếp cá đến, nhưng khi món cá hôm trước lại xuất hiện, Bác không hài lòng: “Bác có phải là vua đâu mà phải cung với tiến?” rồi kiên quyết bắt mang đi, không ăn nữa.

Một lần, Văn phòng Chủ tịch nước nhận được một miếng cao mật ong của các vị lãnh đạo Đảng Trung Quốc tặng. Anh em đưa lên Bác để “Bác dùng cho khỏe”.

Bác cho gọi đồng chí cấp dưỡng lên, nói:

- Chú đem miếng cao này xuống bếp, bỏ vào nồi, đong đủ 24 bát nước, có ít gạo tẻ, gạo nếp càng tốt, đun lên, chia đều cho 24 người của Văn phòng.

Bác cũng chỉ là một trong 24 suất ấy. Đồng chí cấp dưỡng tần ngần chưa chịu đi. Bác cười nói:

- Làm đi chứ. “Lộc bất tận hưởng” mà chú!

Từ tháng 8 năm 1958 Bác chuyển sang ở nhà sàn, nhưng hằng ngày, đúng giờ quy định, Người trở về dùng bữa tại nhà ăn phía bên kia bờ ao, cơm nước xong, Người lại đi bộ trở về Nhà sàn, dù thời tiết mưa to, gió lớn cũng vẫn vậy. Các đồng chí phục vụ nhìn Bác xắn quần lội qua quãng đường ngập nước mà thương Bác vô cùng. Một hôm, sắp hết giờ làm việc buổi sáng, trời đổ mưa to. Thấy cơ hội thuận tiện, đồng chí giúp việc xin phép được mang cơm sang nhà sàn, Bác dừng tay làm việc, trầm ngâm nhìn trời mưa, hỏi đồng chí phục vụ: “Thế mang cơm sang cho Bác cần mấy chú?”, “Dạ, thưa Bác, một đồng chí bê cơm, một đồng chí bê thức ăn và hai đồng chí đi kèm che mưa”, “Thế chú muốn một mình Bác vất vả hay muốn để nhiều người vất vả vì một mình Bác?”. Hết giờ làm việc, mưa vẫn tầm tã, Bác xắn cao quần, tay cầm ô, tay chống gậy, lần từng bước qua con đường vòng ao cá nước chảy xiết sang nhà ăn.

Năm 1965, cuộc chiến tranh phá hoại của Mỹ đang ác liệt, nhân dân ta bắt đầu phải ăn cơm độn, Bác dặn anh em: “Các chú thổi cơm độn cho Bác. Nhân dân, cán bộ ta ăn độn bao nhiêu phần trăm, độn cho Bác từng ấy”. Khi đó Bác đã bước vào tuổi 75, nhìn Bác ăn độn mà anh em xót quá, mới thưa là có quy định các cụ già trên 70 tuổi không phải ăn cơm độn, nhưng Bác bảo: “Bác cũng nhiều tuổi, nhưng Bác còn khoẻ. Thế thì Bác theo cán bộ. Cán bộ thế nào thì Bác thế ấy. Cứ thổi tiếp đi cho Bác ăn”. Anh em xay ngô thật nhỏ, độn gọi là, nhưng Bác biết, Người nhắc: “50% cơ mà!”.

Những lần đi công tác các địa phương, Bác đều nhắc anh em mang cơm đi theo, khi thì cơm nắm, khi thì bánh mỳ với thức ăn nguội, chỉ có món canh cho vào phích để đến bữa Bác dùng cho nóng. Trên đường đi, cứ đến bữa là Bác chọn nơi vắng, mát, sạch cho dừng xe, Bác cháu bày cơm ra ăn đơn giản, không phiền ai cả.

Có lần, đoàn công tác của Bác đi qua huyện Yên Sơn, ghé vào một cơ sở để ăn trưa. Nhưng khi đến nơi, vì  nghe có tiếng máy bay địch nên Bác bảo anh em đưa cơm ra bãi cỏ ở bìa rừng ngồi ăn. Hai đồng chí bảo vệ vào xóm bưng cơm lại mượn thêm chiếc chiếu của gia đình đồng bào ra ngồi.

Lúc đặt mâm cơm xuống, Bác thấy có con gà luộc, đĩa cá và hai bát canh. Thấy thế, Bác không vui: “Các chú không nên mượn chiếu của bà con làm phiền đến dân”. Ngừng một lát, Bác nói tiếp: "Trong khi nhân dân đang thắt lưng buộc bụng kháng chiến, mình ăn cơm thế này là ăn cơm “quan” đấy".

Nói rồi, Bác chia đôi tất cả các món ăn trên mâm. Bác bảo anh em mang một nửa vào biếu các gia đình nghèo trong xóm. Phần còn lại Bác lại chia đôi: chỉ ăn một nửa, còn một nửa dành cho bữa sau.

Một lần khác đi công tác, mấy Bác cháu được bố trí ăn cơm ở nhà một cơ sở. Dạo đó thiếu thốn nên nồi cơm phải độn nhiều sắn, khoai. Vì thương Bác nên gia đình đã nấu thêm nồi cơm gạo trắng và sắp một mâm riêng. Khi vào bữa, Bác bưng bát cơm trắng, gắp thêm mấy miếng thức ăn ngon đến mời cụ cố đang ngồi bên bếp lửa gian trong, Bác nói rành rọt: “Cơm này là để dành cho người già nhất ăn”, rồi Bác lấy bát xới cho mình một bát cơm độn và ngồi cùng ăn với cả nhà.

Khi phải công tác ở địa phương nào lâu, Bác dặn cán bộ tỉnh chỉ làm cơm cho mấy người và ăn những món nào, dù cán bộ tỉnh bày cỗ ra Bác vẫn chỉ gắp vào bát của anh em và bát của mình mỗi người một miếng gọi là nếm thử, rồi xếp ngay ngắn đĩa thức ăn ấy, để ra ngoài mâm, Bác nói với anh em: “Người ta dọn ra một bữa sang. Bác cháu mình có khi chẳng ăn và chẳng ăn hết. Nhưng đi rồi để lại cái tiếng: Đấy Bác Hồ đến thăm cũng làm cơm thế này, thế nọ, cũng điều động người làm mất thời gian”.

Từ những chi tiết rất nhỏ trong cuộc sống của Người mà ta thấy được tình yêu thương con người, là đức tính cần, kiệm, liêm, chính, tạo nên nét thanh cao và sự vĩ đại của một bậc thánh nhân. Bởi vậy đức tính giản dị của Bác mãi mãi là tấm gương sáng để cho chúng ta học tập và noi theo.

Thưa toàn thể CBCC, ngày nay đất nước không còn khó khăn như những năm đầu khi mới giành được độc lập thống nhất tổ quốc, bửa cơm hằng ngày trong gia đình không còn phải độn khoai, độn bắp…, những chuyến công tác đi cơ sở của CBCC chúng ta không phải cơm mang nước xách, rất ít trường hợp phải ăn cơm ở bìa rừng, tán cây. Tuy nhiên, không phải cơ quan, phòng ban nào cũng nhận được sự chiêu đãi của cơ sở, ngay trong một cơ quan, tùy theo cơ chế chính sách của từng giai đoạn mà ngoài tiền lương ngạch bậc của toàn thể CBCC là như nhau, một vài phòng có những khoản thu nhập hợp pháp. Ví dụ như cơ quan chúng ta, Thanh tra có khoản kinh xử lý qua thanh tra, Phòng Đầu tư có khoản kinh phí thẩm tra phê duyệt quyết toán, Phòng Giá - Công sản, Hành chính Sự nghiệp và Ngân sách có các khoản kinh phí xây dựng Văn bản quy phạm pháp luật…theo tư tưởng Hồ Chí Minh đó là lộc.

Trong quy chế chi tiêu nội bộ của cơ quan có quy định, khi các Phòng khi có các khoản thu phải điều tiết 50% bổ sung kinh phí hoạt động của cơ quan, cuối năm tiết kiệm được bổ sung thu nhập cho CBCC. Theo tôi, như vậy cơ quan chúng ta đã làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh về Lộc bất tận hưởng.

Ngoài ra, theo tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, khi đã là một cán bộ thì phải giỏi một việc và biết nhiều việc. Hiện nay cơ quan chúng ta đang thực đề án điều động luân chuyển cán bộ, khi được điều động luân chuyển thì CBCC chúng ta biết được nhiều việc. Ngoài ra, khi được luân chuyên là chúng ta chia sẽ những khó khăn, phức mà đồng nghiệp của chúng ta trước đây phải đảm nhiệm, đồng thời bản thân chúng ta được bù đắp các khoản thu nhập mà do cơ chế, chính sách khi trước đây ở cương vị công tác cũ bản thân chúng ta chưa được nhận. Do vậy, khi đơn vị, phòng ban chúng ta có điều tiết 50% bổ sung kinh phí cho hoạt động của cơ quan, hay khi được điều động luân chuyển bản thân chúng ta hãy vui vẽ đón nhận. Vì như vậy là bản thân chúng ta đã làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh về Lộc bất tận hưởng.